Χειρουργική της Μασχάλης – Λεμφαδένας Φρουρός

Οι λεμφαδένες μασχάλης αποτελούν σημαντικό μέρος του λεμφικού συστήματος και λειτουργούν ως «φίλτρα» που συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού. Στον καρκίνο μαστού έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς είναι από τα πρώτα σημεία στα οποία μπορεί να μετακινηθούν καρκινικά κύτταρα από τον μαστό.

Η αξιολόγηση των λεμφαδένων της μασχάλης βοηθά στη σταδιοποίηση της νόσου και στον καθορισμό της κατάλληλης θεραπείας. Δεν χρειάζονται όλες οι ασθενείς εκτεταμένη αφαίρεση λεμφαδένων μασχάλης. Σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά όταν δεν υπάρχουν κλινικά ή απεικονιστικά ύποπτοι λεμφαδένες, η βιοψία ή αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού μπορεί να δώσει τις απαραίτητες πληροφορίες με μικρότερη χειρουργική επιβάρυνση.

Τι είναι ο Λεμφαδένας Φρουρός;

Ο λεμφαδένας φρουρός είναι ο πρώτος λεμφαδένας ή η πρώτη ομάδα λεμφαδένων στους οποίους παροχετεύεται η λέμφος από την περιοχή του όγκου στον μαστό. Με απλά λόγια, είναι ο πρώτος λεμφαδένας που είναι πιθανό να δεχθεί καρκινικά κύτταρα, αν ο καρκίνος μαστού έχει αρχίσει να επεκτείνεται μέσω της λεμφικής οδού.

Η αφαίρεση λεμφαδένα φρουρού δεν σημαίνει αφαίρεση όλων των λεμφαδένων της μασχάλης. Αντίθετα, πρόκειται για στοχευμένη επέμβαση, κατά την οποία εντοπίζονται και αφαιρούνται λίγοι συγκεκριμένοι λεμφαδένες για ιστολογική εξέταση. Αν ο λεμφαδένας φρουρός δεν περιέχει καρκινικά κύτταρα, συχνά αποφεύγεται ο πλήρης λεμφαδενικός καθαρισμός, μειώνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών.

Πότε γίνεται αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού;

Η αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού γίνεται κυρίως σε ασθενείς με καρκίνο μαστού, όταν χρειάζεται να ελεγχθεί αν η νόσος έχει επεκταθεί στους λεμφαδένες μασχάλης. Η ένδειξη εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, τα απεικονιστικά ευρήματα, την κλινική εξέταση και το συνολικό θεραπευτικό πλάνο.

Συνήθως εφαρμόζεται όταν δεν υπάρχουν εμφανώς διογκωμένοι ή ύποπτοι λεμφαδένες στην κλινική ή απεικονιστική αξιολόγηση. Μπορεί να συνδυαστεί με ογκεκτομή ή μαστεκτομή, ανάλογα με το είδος της επέμβασης στον μαστό.

Η διαδικασία βοηθά τον γιατρό να αποφασίσει αν χρειάζεται περαιτέρω χειρουργική της μασχάλης, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία ή άλλη συμπληρωματική θεραπεία. Έτσι, η αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού αποτελεί βασικό εργαλείο για την εξατομίκευση της θεραπείας.

Παρενέργειες από τη μη αφαίρεση του φρουρού λεμφαδένα

Ο όρος «παρενέργειες» από τη μη αφαίρεση του φρουρού λεμφαδένα χρειάζεται προσεκτική επεξήγηση. Το ζήτημα δεν είναι ότι η μη αφαίρεση προκαλεί άμεση σωματική παρενέργεια, αλλά ότι όταν υπάρχει σαφής ένδειξη για έλεγχο του λεμφαδένα φρουρού και αυτός δεν πραγματοποιηθεί, μπορεί να χαθούν σημαντικές πληροφορίες για το πραγματικό στάδιο της νόσου.

Αν δεν ελεγχθεί ο φρουρός λεμφαδένας ενώ απαιτείται, υπάρχει κίνδυνος να μην αναγνωριστεί πιθανή λεμφαδενική συμμετοχή. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υποεκτίμηση της νόσου και να επηρεάσει τις αποφάσεις για την περαιτέρω θεραπεία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να μην δοθεί η κατάλληλη συμπληρωματική αγωγή ή να μην εκτιμηθεί σωστά ο κίνδυνος τοπικής ή περιοχικής υποτροπής.

Για τον λόγο αυτό, η απόφαση για αφαίρεση ή μη του λεμφαδένα φρουρού πρέπει να λαμβάνεται από εξειδικευμένο χειρουργό μαστού, με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε περιστατικού.

Πότε χρειάζεται αφαίρεση λεμφαδένων της μασχάλης;

Η αφαίρεση λεμφαδένων της μασχάλης μπορεί να αφορά είτε τη στοχευμένη αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού είτε τον λεμφαδενικό καθαρισμό. Οι δύο επεμβάσεις δεν είναι ίδιες.

Η αφαίρεση λεμφαδένα φρουρού είναι περιορισμένη και στοχευμένη. Αφαιρούνται λίγοι λεμφαδένες, οι οποίοι θεωρούνται οι πρώτοι σταθμοί λεμφικής παροχέτευσης από τον όγκο. Αντίθετα, ο λεμφαδενικός καθαρισμός μασχάλης είναι πιο εκτεταμένη επέμβαση, κατά την οποία αφαιρείται μεγαλύτερος αριθμός λεμφαδένων από τη μασχαλιαία περιοχή.

Λεμφαδενικός καθαρισμός μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχουν αποδεδειγμένα διηθημένοι λεμφαδένες, όταν τα ευρήματα του λεμφαδένα φρουρού είναι σημαντικά, όταν υπάρχει εκτεταμένη λεμφαδενική νόσος ή όταν το συνολικό ογκολογικό πλάνο το απαιτεί. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα και συχνά σε συνεργασία με την ογκολογική ομάδα.

Επιπτώσεις αφαίρεσης λεμφαδένων μασχάλης

Οι επιπτώσεις αφαίρεσης λεμφαδένων μασχάλης εξαρτώνται από την έκταση της επέμβασης. Η αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού έχει συνήθως μικρότερη επιβάρυνση σε σχέση με τον λεμφαδενικό καθαρισμό, επειδή αφαιρείται μικρότερος αριθμός λεμφαδένων.

Πιθανές επιπτώσεις περιλαμβάνουν πόνο, οίδημα, αιμάτωμα, συλλογή υγρού, μειωμένη αίσθηση ή μούδιασμα στην περιοχή της μασχάλης και του άνω έσω βραχίονα, δυσκολία στην κίνηση του ώμου και αίσθημα τραβήγματος. Σε πιο εκτεταμένες επεμβάσεις μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος λεμφοιδήματος, δηλαδή πρήξιμο του άνω άκρου λόγω διαταραχής της λεμφικής παροχέτευσης.

Η αφαίρεση λεμφαδένα φρουρού μπορεί επίσης να έχει παρενέργειες, όμως ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών είναι συνήθως μικρότερος συγκριτικά με τον πλήρη λεμφαδενικό καθαρισμό. Η σωστή τεχνική, η επιλογή της κατάλληλης επέμβασης και η μετεγχειρητική παρακολούθηση μειώνουν σημαντικά τους κινδύνους.

Ανάρρωση μετά την αφαίρεση λεμφαδένων

Η ανάρρωση μετά την αφαίρεση λεμφαδένων εξαρτάται από το είδος της επέμβασης και από το αν πραγματοποιήθηκε μόνο αφαίρεση λεμφαδένα φρουρού ή λεμφαδενικός καθαρισμός. Μετά από βιοψία φρουρού λεμφαδένα, η επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες είναι συνήθως ταχύτερη. Μετά από εκτεταμένη αφαίρεση λεμφαδένων μασχάλης, μπορεί να απαιτηθεί μεγαλύτερη περίοδος αποκατάστασης.

Ο γιατρός δίνει οδηγίες για τη φροντίδα του τραύματος, την κινητοποίηση του άνω άκρου, την αποφυγή έντονης καταπόνησης και την αναγνώριση συμπτωμάτων που χρειάζονται επικοινωνία με το ιατρείο. Η ασθενής πρέπει να ενημερώσει τον γιατρό αν εμφανίσει πυρετό, έντονο πόνο, ερυθρότητα, αυξημένο πρήξιμο, υγρό από το τραύμα ή επίμονο οίδημα στο χέρι.

Η σταδιακή κινητοποίηση και οι κατάλληλες ασκήσεις βοηθούν στην αποφυγή δυσκαμψίας του ώμου και στην ομαλή επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.

Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι ο λεμφαδένας φρουρός;

Ο λεμφαδένας φρουρός είναι ο πρώτος λεμφαδένας ή η πρώτη ομάδα λεμφαδένων όπου μπορεί να μετακινηθούν καρκινικά κύτταρα από τον μαστό μέσω της λεμφικής κυκλοφορίας.

Πότε χρειάζεται αφαίρεση λεμφαδένων της μασχάλης;

Χρειάζεται όταν πρέπει να αξιολογηθεί αν ο καρκίνος μαστού έχει επεκταθεί στους λεμφαδένες μασχάλης ή όταν υπάρχουν ευρήματα που απαιτούν πιο εκτεταμένο λεμφαδενικό καθαρισμό.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις από την αφαίρεση λεμφαδένων της μασχάλης;

Οι πιθανές επιπτώσεις περιλαμβάνουν πόνο, οίδημα, μούδιασμα, μειωμένη κινητικότητα του ώμου, συλλογή υγρού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λεμφοίδημα.

Η αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού προκαλεί λεμφοίδημα;

Η αφαίρεση του λεμφαδένα φρουρού μπορεί σπάνια να σχετίζεται με λεμφοίδημα, όμως ο κίνδυνος είναι συνήθως χαμηλότερος σε σχέση με τον πλήρη λεμφαδενικό καθαρισμό μασχάλης.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ λεμφαδένα φρουρού και λεμφαδενικού καθαρισμού;

Στη βιοψία ή αφαίρεση λεμφαδένα φρουρού αφαιρούνται λίγοι, στοχευμένοι λεμφαδένες για έλεγχο. Στον λεμφαδενικό καθαρισμό αφαιρείται μεγαλύτερος αριθμός λεμφαδένων από τη μασχάλη, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.