Καρκίνος Του Μαστού

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως και έναν από τους βασικούς παράγοντες νοσηρότητας και θνησιμότητας. Παρά την αυξημένη συχνότητά του, η έγκαιρη διάγνωση έχει αλλάξει ριζικά την πρόγνωση της νόσου, καθώς ο πρώιμος καρκίνος μαστού μπορεί σε μεγάλο ποσοστό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά.

Η σύγχρονη ιατρική γνώση και οι εξελιγμένες διαγνωστικές μέθοδοι επιτρέπουν την ανίχνευση της νόσου σε πρώιμα στάδια, πριν εμφανιστεί ψηλαφητός όγκος στο στήθος ή έντονα συμπτώματα. Σε αυτό το στάδιο, ο καρκίνος του μαστού είναι συχνά ιάσιμος, ενώ το προσδόκιμο ζωής και η επιβίωση βελτιώνονται σημαντικά.

Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Ο καρκίνος του μαστού είναι μια κακοήθης νόσος που αναπτύσσεται όταν κύτταρα του μαστικού αδένα πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, δημιουργώντας έναν όγκο στο στήθος. Τα καρκινικά κύτταρα έχουν τη δυνατότητα να διηθούν τους γύρω ιστούς και, σε προχωρημένα στάδια, να δώσουν μεταστάσεις σε άλλα όργανα.

Είναι σημαντικό να γίνεται διάκριση ανάμεσα στα καλοήθη και κακοήθη ευρήματα. Ένας όγκος στο στήθος δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο, όμως κάθε ύποπτη αλλοίωση πρέπει να αξιολογείται από ειδικό.

Ποια συμπτώματα εμφανίζει ο καρκίνος του μαστού;

Τα συμπτώματα του καρκίνου του μαστού μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το στάδιο και τον τύπο της νόσου. Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στον πρώιμο καρκίνο μαστού, μπορεί να μην υπάρχουν εμφανή συμπτώματα.

Πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Ψηλαφητός όγκος στο στήθος ή στη μασχάλη
• Αλλαγή στο σχήμα ή το μέγεθος του μαστού
• Πόνος στο στήθος (όχι πάντα παρών)
• Εισολκή θηλής ή αλλαγές στο δέρμα
• Έκκριμα από τη θηλή
• Ερυθρότητα ή εικόνα “φλοιού πορτοκαλιού” (φλεγμονώδης καρκίνος)

Σε επιθετικές μορφές, όπως ο φλεγμονώδης καρκίνος μαστού, τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν γρήγορα και να είναι πιο έντονα.

Ποια είναι τα αίτια και οι παράγοντες κινδύνου;

Ο καρκίνος του μαστού έχει πολυπαραγοντικά αίτια, ωστόσο οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου είναι:

• Η ηλικία (εμφανίζεται πιο συχνά σε μεγαλύτερες ηλικίες)
• Οικογενειακό ιστορικό και γονιδιακές μεταλλάξεις (BRCA1, BRCA2)
• Ορμονικοί παράγοντες
• Παχυσαρκία
• Έλλειψη άσκησης
• Κατανάλωση αλκοόλ
• Προηγούμενη ακτινοβολία στην περιοχή

Αξίζει να σημειωθεί ότι καρκίνος του μαστού μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς κανέναν εμφανή παράγοντα κινδύνου.

Πώς γίνεται η διάγνωση του καρκίνου του μαστού;

Η διάγνωση προκύπτει από τον συνδυασμό κλινικής εξέτασης και απεικονιστικών μεθόδων, όπως μαστογραφία και υπερηχογράφημα. Ωστόσο, καθοριστικό ρόλο παίζει η ιστολογική επιβεβαίωση μέσω βιοψίας.

Ακόμα και επί ισχυρής υποψίας για κακοήθεια από τον απεικονιστικό έλεγχο, θα πρέπει να γίνεται κατευθυνόμενη βιοψία προεγχειρητικά.

Ο κυριότερος λόγος είναι ότι ανάλογα με τον ιστολογικό τύπο του καρκίνου μπορεί να διαφέρει ο σχεδιασμός της επέμβασης, η έκταση της επέμβασης, η χειρουργική της μασχάλης. Επίσης, μπορεί να συμβεί διαφυγή της πολυεστιακότητας της νόσου ή και το αντίστροφο: Να γίνει εκτεταμένη επέμβαση για μια αθώα δεύτερη βλάβη.

Επιπλέον, ορισμένες μορφές στον καρκίνο του μαστού απαιτούν προεγχειρητικά χημειοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία, επομένως θα ήταν λάθος να προηγηθεί αυτών η χειρουργική επέμβαση.

Τέλος, η προεγχειρητική διάγνωση θα επιτρέψει τον σχεδιασμό της βιοψίας του φρουρού λεμφαδένα προεγχειρητικά και την σωστή εφαρμογή του ραδιοκολοειδούς φαρμάκου στο τμήμα πυρηνικής ιατρικής.

Αυτά δεν μπορούν να γίνουν με την ταχεία βιοψία στο χειρουργείο, και μπορεί να οδηγήσουν σε έναν μη αναγκαίο, από άποψη ογκολογικής χειρουργικής, μασχαλιαίο λεμφαδενικό καθαρισμό.

Ποιοι είναι οι τύποι καρκίνου του μαστού;

Ο καρκίνος του μαστού δεν είναι μία ενιαία νόσος, αλλά περιλαμβάνει διαφορετικούς ιστολογικούς τύπους, με διαφορετική συμπεριφορά και πρόγνωση.

Διηθητικός καρκίνος μαστού

Ο διηθητικός καρκίνος μαστού χαρακτηρίζεται από την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να επεκτείνονται πέρα από το σημείο προέλευσης και να διηθούν τον γύρω ιστό.

Μη διηθητικός καρκίνος μαστού (in situ)

Στον μη διηθητικό καρκίνο (in situ), τα καρκινικά κύτταρα παραμένουν εντός των πόρων ή των λοβών χωρίς να διηθούν τους γύρω ιστούς.

Άλλοι ιστολογικοί τύποι

Α) Πορογενή καρκινώματα

Διηθητικό πορογενές χωρίς ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ΝΟΣ
Είναι ο πιο συνήθης τύπος διηθητικού καρκίνου του μαστού αντιπροσωπεύοντας περίπου το 70%-80% των περιπτώσεων. Μπορεί να παρουσιάζει εστίες νέκρωσης, αιμορραγικής διήθησης ή κυστικής εκφύλισης ενώ συχνά διηθεί το υπερκείμενο δέρμα ή την περιτονία του μείζονος θωρακικού μυός. Ο βαθμός κακοήθειας τον ταξινομεί σε τρεις κατηγορίες,καλής,μέτριας και κακής διαφοροποίησης.

Μυελοειδές καρκίνωμα
Εμφανίζεται σε νεότερες γυναίκες κάτω των 50 ετών και αποτελεί περίπου το 4% των καρκίνων του μαστού. Πρόκειται για μεγάλες συνήθως μάζες, μαλακές και σαφώς περιγεγραμμένες, με αποτέλεσμα να μοιάζουν με καλοήθεις βλάβες του μαστού και να οδηγήσουν σε διαγνωστική σύγχυση.

Βλεννώδες καρκίνωμα
Και αυτός ο ιστολογικός τύπος μπορεί να μιμηθεί καλοήθη χαρακτηριστικά. Είναι μάζες ωοειδείς ή λοβωτές. Έχει καλή πρόγνωση και χαμηλό ποσοστό λεμφαδενικών μεταστάσεων και εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, άνω των 60ετών.

Σωλήνωνες καρκίνωμα
Πρόκειται για σπάνιο νεόπλασμα που εμφανίζεται σε γυναίκες μέσης ηλικίας ενώ έχει πολύ καλή πρόγνωση και μικρή πιθανότητα λεμφαδενικών μεταστάσεων. Η παρουσία θετικού οικογενειακού ιστορικού είναι συχνή.

Νόσος Paget της θηλής

Η νόσος εκδηλώνεται με παρουσία εκζεματοειδούς βλάβης στην θηλή με σύνοδο ορώδες έκκριμα από την θηλή. Το δέρμα της θηλής προσβάλλεται από καρκινικά κύτταρα μέσω μετανάστευσης από εν τω βάθει καρκινώματα που μπορεί να είναι διηθητικά η μη διηθητικά. Μαστογραφικά παρατηρείται οίδημα η εισολκή της θηλής ενώ μπορεί να απεικονίζεται υποθηλαία διαταραχή της αρχιτεκτονικής.

Φλεγμονώδες καρκίνωμα
Παρουσιάζεται κλινικά με την μορφή της οξείας μαστίτιδας με ερυθρότητα και οίδημα του μαστού και της θηλής, (εικόνα “φλοιού πορτοκαλιού” – peau d’orange). Η εικόνα αυτή οφείλεται στην εκτεταμένη λεμφαγγειακή διήθηση του δέρματος και του υποδορίου απο καρκινικά κύτταρα. Η οριστική διάγνωση γίνεται με ιστολογική επιβεβαίωση.

Μη διηθητικό πορογενές καρκίνωμα DCIS
Αποτελεί τον συνηθέστερο παγκοσμίως τύπο στα μη διηθητικά νεοπλάσματα. Αναπτύσσεται στα κύτταρα των γαλακτοφόρων πόρων, ενώ δεν διασπά την βασική μεμβράνη. Αυτή είναι και η κυριότερη διαφοροποίηση σε σχέση με το πορογενές διηθητικό. Η αντιμετώπιση είναι χειρουργική αναλόγως της εντόπισης και της πολυεστιακότητας της νόσου, ενώ επικουρικά μπορεί να προστεθεί ακτινοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία με ταμοξιφένη.

Τριπλά αρνητικός καρκίνος μαστού
Αποτελεί μία μορφή καρκίνου κατά την οποία εντοπίζονται αρνητικοί οι δύο ορμονικοί υποδοχείς (οιστρογόνων και προγεστερόνης), ενώ ταυτόχρονα στερούνται έκφρασης του υποδοχέα του γονιδίου cerbB2. Θεωρείται επιθετικός καρκίνος, ενώ η ορμονοθεραπεία δεν έχει εφαρμογή εξαιτίας της απουσίας των κατάλληλων ορμονικών υποδοχέων.

Β) Λοβιακά καρκινώματα μαστού

Διηθητικό λοβιακό καρκίνωμα
Αποτελεί το 10% περίπου των καρκινωμάτων του μαστού. Μπορεί να συνυπάρχει με πορογενές καρκίνωμα ενώ συχνά είναι πολυκεντρικός, με σύγχρονη ή μετάχρονη αμφοτερόπλευρη εντόπιση.

Μη διηθητικό λοβιακό καρκίνωμα LCIS
Αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου του μαστού έως και 30% και αφορά και στους δυο μαστούς. Σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί τυχαίο ιστολογικό εύρημα και συστήνεται μόνον τακτική παρακολούθηση, ενώ χειρουργική θεραπεία γίνεται επί ύπαρξης μάζας, παθολογικών αποτιτανώσεων ή πλειόμορφου ιστολογικού τύπου. Παρότι παλαιότερα θεωρήθηκε σαν ένδειξη προφυλακτικής αμφοτερόπλευρης μαστεκτομής, σήμερα δεν συνιστάται, παρά μόνον τακτική παρακολούθηση ή και λήψη προφυλακτικής ορμονοθεραπείας.

Στάδια καρκίνου μαστού και πρόγνωση

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του μαστού είναι καθοριστική για την επιλογή θεραπείας και την εκτίμηση της επιβίωσης.

Η κατηγοριοποίηση του καρκίνου του μαστού αφορά πέντε κατηγορίες (0-4) και βασίζεται σε παράγοντες όπως, αν ο καρκίνος είναι διηθητικός ή μη διηθητικός, το μέγεθος του όγκου, η μεταστατική διήθηση των μασχαλιαίων λεμφαδένων, η διήθηση γειτονικών δομών, η ύπαρξη απομακρυσμένων μεταστάσεων.

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του μαστού γίνεται συνήθως με το σύστημα ΤΝΜ. (Τ=μέγεθος όγκου, Ν=διήθηση λεμφαδένων, Μ=μεταστάσεις).

Συνοπτικά:

• Στάδιο 1: μικρός όγκος, χωρίς σημαντική διασπορά
• Στάδιο 2: μεγαλύτερος όγκος ή περιορισμένη λεμφαδενική συμμετοχή
• Στάδιο 3: τοπικά προχωρημένος καρκίνος (π.χ. σταδιο 3 με εκτεταμένη διήθηση)
• Στάδιο 4: μεταστατικός καρκίνος

Αντιμετώπιση καρκίνου του μαστού

Η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού είναι πολυπαραγοντική και εξατομικευμένη. Περιλαμβάνει συνδυασμό χειρουργικής και συμπληρωματικών θεραπειών.

Συμπληρωματικές θεραπείες στον καρκίνο του μαστού

Χημειοθεραπεία

Η απόφαση για χορήγηση χημειοθεραπείας στον καρκίνο του μαστού, πριν ή μετά το χειρουργείο, εξατομικεύεται πάντα και καθορίζεται από παράγοντες όπως:

• το μέγεθος του όγκου
• η ύπαρξη μεταστάσεων
• η ηλικία της ασθενούς
• η συνύπαρξη βαρέων παθολογικών νοσημάτων καρδιοπάθειες κτλ.
• η βιολογική συμπεριφορά του όγκου όπως αυτή καθορίζεται από τη ανοσοϊστοχημεία του κατά την αξιολόγηση των δεικτών όπως ER, PgR, cerb2 (HER2)

ενώ την απόφαση θα επηρεάσουν και τα αποτελέσματα τυχόν γονιδιακού ελέγχου.

Ακτινοθεραπεία

Θεωρείται απαραίτητη μετά από συντηρητικές ογκολογικές επεμβάσεις στο μαστό, ενώ μπορεί να προστεθεί και μετά από ολική μαστεκτομή -αναλόγως των χαρακτηριστικών της ιστολογικής εξέτασης- με ακτινοβόληση του θωρακικού τοιχώματος και των μασχαλιαίων ή υπερκλείδιων λεμφικών ομάδων.

Η μελέτη και η οργάνωση εφαρμογής των πεδίων της ακτινοθεραπείας, έχει πολύ μεγάλη σημασία, ωστόσο, πριν την εφαρμογή της ακτινοθεραπείας, θα πρέπει να συνυπολογιστούν οι συνυπάρχουσες παθήσεις κυρίως των πνευμόνων και της καρδιάς ή και συστηματικά ρευματικά νοσήματα

Η διαδικασία συνήθως διαρκεί περίπου 30 – 40 ημέρες και πλέον γίνεται με την χρήση σύγχρονου γραμμικού επιταχυντή επιτυγχάνοντας πολύ μικρότερες επιπλοκές.

Ορμονοθεραπεία στον καρκίνο του μαστού

Συμπληρωματική ορμονοθεραπεία θα πρέπει να λάβουν όλες οι γυναίκες που έχουν όγκους με έκφραση ορμονικών υποδοχέων. Η ορμονοθεραπεία συνήθως χορηγείται με το πέρας της χημειοθεραπείας και διαφοροποιείται ανάλογα την φάση της εμμηνόπαυσης στην οποία βρίσκεται η ασθενής.

Βιολογικά στοχευμένες θεραπείες.

Χειρουργική θεραπεία στον καρκίνο του μαστού

Η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί βασικό πυλώνα θεραπείας.

Ογκεκτομή (μερική μαστεκτομή)

Η επέμβαση αυτή αφορά την αφαίρεση μόνον της βλάβης και μίας ζώνης μαζικού αδένα γύρω από αυτή. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται σε πολλές περιπτώσεις η ολική μαστεκτομή, ενώ διατηρείται η θηλή και η θηλαία άλως.

Το θεραπευτικό αποτέλεσμα δεν διαφέρει από αυτό της ολικής μαστεκτομής, ενώ το αισθητικό αποτέλεσμα είναι σαφώς πιο εύκολα αποδεκτό από την ασθενή.

Μαστεκτομή

Στην πρώτη περίπτωση η επέμβαση αφορά την αφαίρεση όλου του μαζικού αδένα με η χωρίς την αφαίρεση της θηλής αναλόγως κριτηρίων. Στην τροποποιημένη ριζική μαστεκτομή γίνεται επιπλέον και μασχαλιαίος λεμφαδενικός καθαρισμός.

Χειρουργική μασχάλης και λεμφαδένας φρουρός

Σε αντίθεση με τις επεμβάσεις προ 20ετίας, όπου ήταν ρουτίνα ο μασχαλιαίος λεμφαδενικός καθαρισμός, σήμερα με την δυνατότητα βιοψίας του φρουρού λεμφαδένα, στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να αποφευχθεί.

Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση

Η πρόληψη και η τακτική παρακολούθηση αποτελούν τα σημαντικότερα όπλα. Ο καρκίνος του μαστού, όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, είναι σε μεγάλο βαθμό ιάσιμος.

Η τακτική μαστογραφία, η αυτοεξέταση και η έγκαιρη αξιολόγηση κάθε ύποπτης αλλαγής στο σχήμα και την υφή του στήθους, μειώνουν σημαντικά τη θνησιμότητα και βελτιώνουν το προσδόκιμο ζωής.

Η σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, εμπειρία και εξατομικευμένη προσέγγιση. Η επιλογή του κατάλληλου γενικού χειρουργού με εξειδίκευση στη χειρουργική μαστού παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στη θεραπεία όσο και στην ποιότητα ζωής της ασθενούς.

Ο Δρ. Ανδρέας Κατράκης, Γενικός Χειρουργός και Χειρουργός Μαστού, διαθέτει πολυετή εμπειρία στην αντιμετώπιση καλοήθων και κακοήθων παθήσεων του μαστού, εφαρμόζοντας σύγχρονες χειρουργικές και ογκοπλαστικές τεχνικές, με σεβασμό στις αρχές της ογκολογικής χειρουργικής και στο βέλτιστο αισθητικό αποτέλεσμα.

Εάν έχετε συμπτώματα, ανησυχίες ή βρίσκεστε στη διαδικασία διερεύνησης, επικοινωνήστε μαζί του και προγραμματίστε έγκαιρα μια εξειδικευμένη εκτίμηση. Ενημερωθείτε υπεύθυνα για τις διαθέσιμες επιλογές πρόληψης και θεραπείας.

Συχνές Ερωτήσεις για τον Καρκίνο του Μαστού

Ποια είναι τα πρώτα συμπτώματα του καρκίνου του μαστού;

Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν την εμφάνιση ενός ογκιδίου στο στήθος ή στη μασχάλη, αλλαγές στο σχήμα ή το μέγεθος του μαστού, αλλοιώσεις στο δέρμα (όπως εισολκή ή πάχυνση), καθώς και έκκριμα από τη θηλή. Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα στον πρώιμο καρκίνο μαστού, τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή και να απουσιάζουν.

Ένα ογκίδιο στο στήθος σημαίνει πάντα καρκίνο;

Όχι. Η πλειονότητα των ογκιδίων στο στήθος είναι καλοήθεις βλάβες, όπως ινοαδενώματα ή κύστεις. Ωστόσο, κάθε νέα ή ύποπτη αλλοίωση πρέπει να αξιολογείται από εξειδικευμένο ιατρό, ώστε να αποκλειστεί η πιθανότητα κακοήθειας.

Πόσο ζουν οι γυναίκες με καρκίνο του μαστού;

Η επιβίωση εξαρτάται από το στάδιο της νόσου, τον ιστολογικό τύπο και την ανταπόκριση στη θεραπεία. Σε πρώιμα στάδια, τα ποσοστά επιβίωσης είναι ιδιαίτερα υψηλά και σε πολλές περιπτώσεις η νόσος είναι ιάσιμη. Αντίθετα, σε προχωρημένα στάδια, ο στόχος της θεραπείας είναι η μακροχρόνια διαχείριση και ο έλεγχος της νόσου.

Σε ποια ηλικία εμφανίζεται συχνότερα ο καρκίνος του μαστού;

Ο καρκίνος του μαστού εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες άνω των 50 ετών, ωστόσο μπορεί να παρουσιαστεί και σε νεότερες ηλικίες, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν γενετικοί ή ορμονικοί παράγοντες κινδύνου.

Μπορεί να εμφανιστεί καρκίνος του μαστού χωρίς οικογενειακό ιστορικό;

Ναι. Η πλειονότητα των περιστατικών καρκίνου του μαστού αφορά γυναίκες χωρίς γνωστό οικογενειακό ιστορικό, γεγονός που καθιστά απαραίτητο τον τακτικό προληπτικό έλεγχο.

Ποια είναι τα ποσοστά επιβίωσης στον καρκίνο του μαστού;

Τα ποσοστά επιβίωσης έχουν βελτιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Σε πρώιμο στάδιο (στάδιο 1 ή 2), η πενταετής επιβίωση είναι πολύ υψηλή, ενώ μειώνεται όσο προχωρά το στάδιο της νόσου (στάδιο 3 ή 4). Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα βελτίωσης της πρόγνωσης.

Μπορεί να εμφανιστεί καρκίνος του μαστού χωρίς ψηλαφητό όγκο;

Ναι. Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε αρχικά στάδια, ο καρκίνος δεν είναι ψηλαφητός και ανιχνεύεται μόνο μέσω μαστογραφίας ή άλλων απεικονιστικών εξετάσεων.

Μπορεί ο καρκίνος του μαστού να θεραπευτεί χωρίς χειρουργείο;

Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού είναι συνήθως συνδυαστική. Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις προηγείται φαρμακευτική αγωγή (χημειοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία), το χειρουργείο αποτελεί βασικό πυλώνα αντιμετώπισης για τις περισσότερες ασθενείς.