Ινοαδένωμα Μαστού

Το ινοαδένωμα μαστού  είναι ο πιο συχνά εμφανιζόμενος καλοήθης όγκος στο μαστό. Πρόκειται για μια καλοήθη αλλοίωση του μαστού που εντοπίζεται στον αδενικό ιστό και σχετίζεται άμεσα με ορμονικούς παράγοντες. Κλινικά εμφανίζεται ως ψηλαφητή, κινητή, ελαστική ή σκληρή μάζα, συνήθως ανώδυνη, ενώ μπορεί να γίνεται εντονότερα ψηλαφητή και επώδυνη πριν την έμμηνο ρύση.Εμφανίζεται συχνότερα σε ηλικίες 14 έως 36 ετών, χωρίς όμως να αποκλείεται η παρουσία του και μετά τα 40 ή ακόμη και στα 50. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι καλοήθης και δεν συνδέεται με καρκίνο μαστού, ωστόσο απαιτεί σωστή διάγνωση και παρακολούθηση, ιδιαίτερα όταν μεγαλώνει ή αλλάζει χαρακτηριστικά.

Τι είναι το Ινοαδένωμα Μαστού;

Ουσιαστικά το ινοαδένωμα μαστού είναι ένας ινοεπιθηλιακός όγκος και θεωρείται περισσότερο μια παρέκκλιση της φυσιολογικής ανάπτυξης των λοβίων παρά ένα νεόπλασμα. Ιστολογικά αποτελείται από επιθηλιακό και ινώδη συνδετικό ιστό, με περισωληναριακή και ενδοσωληναριακή ανάπτυξη. Μπορεί να παρουσιάζει πολλαπλή ανάπτυξη στον ίδιο μαστό, ενώ σε μικρότερο ποσοστό των περιπτώσεων εμφανίζεται και στους δύο μαστούς.

Ένα ινοαδένωμα μαστού μπορεί να έχει μέγεθός από λίγα χιλιοστά ενώ μπορεί να φτάσει έως και πάνω από 12 εκατοστά ή και περισσότερο (giant fibroadenoma).

Οι διαστάσεις του ενδέχεται να επηρεαστούν, συνήθως να αυξηθούν κατά την εγκυμοσύνη, το θηλασμό και την ορμονοθεραπεία ενώ παραμένουν σταθερές στην εμμηνόπαυση όταν ελαττώνονται τα επίπεδα των ορμονών και ενίοτε εκφυλίζονται.

Ποια είδη ιναδενώματος υπάρχουν;

Τα ιστολογικά χαρακτηριστικά ενός ινοαδενώματος είναι αυτά που καθορίζουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου μαστού. Όταν οι διαστάσεις του ξεπεράσουν τα 10 εκατοστά χαρακτηρίζεται ως γιγάντιο ινοαδένωμα ενώ τα ινοαδενώματα που εμφανίζονται σε ηλικίες 10 έως 18 ετών, χαρακτηρίζονται ως νεανικά ινοαδενώματα.

Ανάλογα με τον κυρίαρχο κυτταρικό του πληθυσμό, ένα ινοαδένωμα διακρίνεται σε:

• Απλό ινοαδένωμα
• Σύνθετο ινοαδένωμα
• Φυλλοειδής όγκος

Στο σύνθετο ινοαδένωμα οι πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του μαστού είναι σχετικά πιο αυξημένες.

Οι φυλλοειδείς όγκοι είναι μια ξεχωριστή πάθηση, μοιάζουν με το ινοαδένωμα και παρόλο που είναι συνήθως καλοήθεις, σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να αφορούν σε κακοήθεια και ταξινομούνται κατά grade I,II,III. Έχουν μεγάλο μέγεθος >3 εκατοστά, παρουσιάζουν ταχεία ανάπτυξη, ενώ εμφανίζονται σε σχετικά πιο μεγάλες ηλικίες μέχρι και 40 ετών (φυλλοειδές κυστεοσάρκωμα). Συχνά υποτροπιάζουν τοπικά μετά την αφαίρεση σε ποσοστό 15-60%. Η αντιμετώπιση μεγάλων φυλλοειδών όγκων αφορά ευρεία τοπική ή και απλή μαστεκτομή.

Ποια συμπτώματα εμφανίζει ένα ινοαδένωμα μαστού;

Το ινοαδένωμα στο στήθος συνήθως δεν προκαλεί έντονα συμπτώματα και πολλές φορές εντοπίζεται τυχαία.

• Ψηλαφητή μάζα στο μαστό
• Κινητικότητα της μάζας
• Απουσία έντονου πόνου
• Ήπιος πόνος πριν την περίοδο
• Αίσθημα βάρους στο στήθος

Ποια είναι τα αίτια εμφάνισης;

Τα ακριβή αίτια εμφάνισης των ινοαδενωμάτων δεν έχουν πλήρως διευκρινιστεί. Πιστεύεται ότι αναπτύσσονται στην περιοχή των λοβίων του μαστού, από τον αδενικό ιστό και τους γαλακτοφόρους πόρους, σχηματίζοντας έναν συμπαγή καλοήθη όγκο, ως αποτέλεσμα της αυξημένης ευαισθησίας του μαστού στις ορμονικές μεταβολές.

Υπάρχει άμεση συσχέτιση της ορμονικής ευαισθησίας του μαστού με την ανάπτυξη των ινοαδενωμάτων. Η συχνότερη εμφάνισή τους σε νεαρές γυναίκες, καθώς και οι μεταβολές στο μέγεθός τους κατά την εγκυμοσύνη ή την εμμηνόπαυση, υποδηλώνουν ότι τα οιστρογόνα και γενικότερα οι ορμόνες παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξή τους.

Μπορεί το ινοαδένωμα μαστού να γίνει καρκίνος;

Ένα ινοαδένωμα δεν εξελίσσεται σε καρκίνο. Υπάρχει όμως σπάνια πιθανότητα (3% – 5%) να βρεθεί καρκίνος στην περιφέρεια ή εντός του ινοαδενώματος.

Σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να διαγνωστεί μια κακοήθης βλάβη, όπως λοβιακό καρκίνωμα in situ (LCIS), πορογενές καρκίνωμα in situ (DCIS) ή διηθητικό καρκίνωμα, εντός ή στην περιφέρεια ενός ινοαδενώματος. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι το ίδιο το ινοαδένωμα εξελίχθηκε σε καρκίνο, αλλά ότι οι δύο βλάβες συνυπάρχουν στον ίδιο μαστό.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η παρουσία ενός απλού ινοαδενώματος δεν αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Η αντιμετώπιση και η παρακολούθηση εξατομικεύονται με βάση την ηλικία της ασθενούς, τα απεικονιστικά ευρήματα και τα αποτελέσματα της βιοψίας, όταν αυτή απαιτείται.

Πώς γίνεται η διάγνωση του ινοαδενώματος;

Κλινική εξέταση μαστού: Στις περισσότερες περιπτώσεις θέτει την διάγνωση η χαρακτηριστική κλινική εικόνα κατά την ψηλάφηση.

Επίσης συμβάλλουν σημαντικά στην διάγνωση:

• Το υπερηχογράφημα μαστού
• Η μαστογραφία
• Η βιοψία με λεπτή βελόνη FNA ή κόπτουσα βελόνη-core biopsy (όταν υπάρχει υποψία κακοήθειας, αλλαγή στη μορφολογία ή στις διαστάσεις του)

Πότε πρέπει να αφαιρείται το ινοαδένωμα μαστού;

Στις περισσότερες περπτώσεις εφαρμόζεται απλή παρακολούθηση, με τακτικούς υπερήχους και κλινική εξέταση. Αν το ινοαδένωμα παρουσιάζει ταχεία ανάπτυξη, αλλάζει χαρακτηριστικά, ή η FNA θέτει υπόνοιες, μπορει να γίνει core biopsy, και αναλόγως αποτελέσματος χειρουργική αντιμετώπιση.

Ειδικά για μικρού μεγέθους ινοαδενώματα που εντοπίζονται για πρώτη φορά, ακόμη και όταν η καλοήθης φύση τους έχει επιβεβαιωθεί με βιοψία, προτείνεται αρχικά τακτική παρακολούθηση για διάστημα περίπου δύο ετών, με επανεκτίμηση ανά εξάμηνο.

Εάν οι διαστάσεις και η μορφολογία τους παραμένουν σταθερά συνεχίζουμε την παρακολούθηση με τον προληπτικό έλεγχο ρουτίνας που προβλέπεται για την ηλικία της ασθενούς.

Σε περίπτωση που αναδειχθεί πως το ινοαδένωμα αυξάνεται σε μέγεθος, είναι εξαρχής μεγάλου μεγέθους 20-30 χιλιοστά ή σε περιπτώσεις όπου προκύπτουν ύποπτα ευρήματα είτε κατά την κλινική εξέταση είτε στον απεικονιστικό έλεγχο, καθίσταται απαραίτητη η διενέργεια βιοψίας, με τη χρήση λεπτής βελόνης ή κόπτουσας βελόνης, προκειμένου να αποκλειστεί το ενδεχόμενο κακοήθειας.

Η αντιμετώπιση ενός ινοαδενώματος δεν είναι ίδια σε κάθε περίπτωση. Η απόφαση για παρακολούθηση ή χειρουργική αφαίρεση εξαρτάται από παράγοντες όπως το μέγεθος της βλάβης, η αύξησή της με την πάροδο του χρόνου, τα συμπτώματα, η ηλικία της ασθενούς και τα ευρήματα των απεικονιστικών εξετάσεων ή της βιοψίας. Ο Δρ. Ανδρέας Κατράκης, Γενικός Χειρουργός & Χειρουργός Μαστού, αξιολογεί εξατομικευμένα κάθε περιστατικό και προτείνει την καταλληλότερη θεραπευτική προσέγγιση, σύμφωνα με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα.

Χειρουργική αφαίρεση ινοαδενώματος μαστού

Η χειρουργική αφαίρεση ενός ινοαδενώματος μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με τοπική είτε με γενική αναισθησία, ανάλογα με παράγοντες όπως το σημείο, το μέγεθος, τα ιστολογικά χαρακτηριστικά της βλάβης, το είδος της επέμβασης που ενδείκνυται, καθώς και η συνολική κλινική εικόνα της ασθενούς.

Χειρουργική αφαίρεση για ένα ινοαδένωμα ενδείκνυται στις εξής περιπτώσεις:

• Αν το μέγεθος του αυξάνεται σημαντικά ή έχει αυξηθεί κατά 20-30% απο τις αρχικές του διαστάσεις.
• Εάν υπάρχει ταχεία ανάπτυξη και εγείρει την υποψία για φυλλοειδή όγκο.
• Όταν έχει επιβεβαιωθεί από τη βιοψία ότι πρόκειται για σύνθετο ινοαδένωμα.
• Όταν η βιοψία ή η κατευθυνόμενη κυτταρολογικά εξέταση είναι πλημμελής
• Όταν είναι κλινικά ανησυχητικό.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν το επιτρέπει η θέση του ινοαδενώματος, επιλέγεται μια μικρή τομή περιφερικά της θηλαίας άλω, ώστε να επιτευχθεί το βέλτιστο αισθητικό αποτέλεσμα.

Όταν το ινοαδένωμα δεν είναι ψηλαφητό, ο ακριβής εντοπισμός του γίνεται με τη βοήθεια διεγχειρητικού υπερηχογραφήματος ή με προεγχειρητική σήμανση, συνήθως μέσω τοποθέτησης συρμάτινου οδηγού.

Ανάρρωση μετά την αφαίρεση ινοαδενώματος

Η ασθενής μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι της το ίδιο απόγευμα ή συνήθως την επομένη ημέρα, αναλόγως το είδος της επέμβασης, την αναισθησία ,και την κλινική της κατάσταση.

Κόστος χειρουργικής αφαίρεσης ινοαδενώματος

Το κόστος της χειρουργικής αφαίρεσης ενός ινοαδενώματος μαστού δεν είναι σταθερό, καθώς διαμορφώνεται με βάση πολλούς παράγοντες που σχετίζονται τόσο με την ίδια τη βλάβη όσο και με την επιλεγμένη ιατρική προσέγγιση. Συγκεκριμένα, επηρεάζεται από το μέγεθος και τη θέση του ινοαδενώματος στο μαστό, τη δυσκολία της επέμβασης, το είδος της αναισθησίας (τοπική ή γενική), καθώς και από την ανάγκη για προεγχειρητικές εξετάσεις ή εξειδικευμένες τεχνικές εντόπισης σε μη ψηλαφητές βλάβες.

Παράλληλα, ρόλο παίζει η επιλογή της κλινικής και η διάρκεια νοσηλείας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να διαφοροποιηθεί και ανάλογα με τα ιστολογικά χαρακτηριστικά του όγκου. Για τον λόγο αυτό, η τελική εκτίμηση του κόστους γίνεται εξατομικευμένα, μετά από κλινική αξιολόγηση και συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό.

Συχνές Ερωτήσεις

Το ινοαδένωμα μαστού πονάει;

Στις περισσότερες περιπτώσεις το ινοαδένωμα μαστού δεν προκαλεί πόνο. Ωστόσο, ορισμένες γυναίκες μπορεί να εμφανίσουν ήπια ενόχληση ή ευαισθησία στο στήθος, ιδιαίτερα πριν την περίοδο, λόγω ορμονικών μεταβολών.

Μπορεί να εμφανιστεί ινοαδένωμα μετά τα 40 ή στα 50;

Ναι, αν και είναι συχνότερο σε νεαρές ηλικίες, το ινοαδένωμα στο μαστό μπορεί να εμφανιστεί και μετά τα 40 ή ακόμη και στα 50. Σε αυτές τις ηλικίες, όμως, απαιτείται πιο προσεκτική διερεύνηση για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων.

Μπορεί ένα ινοαδένωμα να μεγαλώσει ξαφνικά;

Ναι, ένα ινοαδένωμα μπορεί να μεγαλώσει, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονων ορμονικών αλλαγών, όπως η εγκυμοσύνη, ο θηλασμός ή η λήψη ορμονοθεραπείας. Η ταχεία αύξηση μεγέθους απαιτεί αξιολόγηση από ειδικό.

Χρειάζεται πάντα αφαίρεση ένα ινοαδένωμα μαστού;

Όχι, η αφαίρεση δεν είναι πάντα απαραίτητη. Στις περισσότερες περιπτώσεις εφαρμόζεται παρακολούθηση. Η χειρουργική αφαίρεση προτείνεται όταν το ινοαδένωμα μεγαλώνει, παρουσιάζει ύποπτα χαρακτηριστικά ή προκαλεί έντονα συμπτώματα.